Το βασικό ερώτημα που απασχολεί αργά ή γρήγορα τους γονείς ενός Χαρισματικού παιδιού είναι: “Να του πούμε ότι είναι Χαρισματικό;”.

Η άποψη που επικρατούσε για χρόνια, ότι το παιδί θα στιγματιστεί και θα περιθωριοποιηθεί αν μάθει ότι διαφέρει από τα άλλα παιδιά, πλέον θεωρείται παρωχημένη. Το παιδί, είτε του το επιβεβαιώσουμε είτε όχι, αισθάνεται διαφορετικό και αρχίζει, με τον καιρό, να πιστεύει ότι έχει πρόβλημα. Με το να πείσουμε το παιδί ότι δεν αποκλίνει σημαντικά, δεν σημαίνει ότι το βοηθάμε να αντιπαρέλθει την κατάσταση ή ότι η απόστασή του από τη μέση έκφραση θα μικρύνει. Απλά θα έχουμε διαχειριστεί την έκφανση του προβλήματος και θα έχουμε μετατοπίσει την αντιμετώπισή του για αργότερα. Το μόνο που πετυχαίνουν οι γονείς με το να υποβαθμίζουν την αίσθηση που έχει το παιδί για τη διαφορετικότητά του είναι να παρατείνουν την αβεβαιότητά του και, όταν το παιδί αντιληφθεί τις δυνατότητες του, να έχουν σπάσει τον δεσμό εμπιστοσύνης και τον δίαυλο επικοινωνίας μαζί του.

Η διαχείριση της ιδιαιτερότητάς του, από μέρους του παιδιού, αποτελεί βασικό κεφάλαιο ωρίμανσης, διαμόρφωσης του χαρακτήρα και διαπαιδαγώγησής του. Με το να του στερήσουμε αυτή τη “μάχη” ουσιαστικά το “ευνουχίζουμε” και του στερούμε τη δυνατότητα να γαλουχήσει την προσωπικότητα του. Ο μόνος δόκιμος τρόπος να αντιμετωπίσει το παιδί αυτή την κατάσταση είναι να αντιληφθεί πραγματικά τις δυνατότητες του, να μάθει να τις διαχειρίζεται, για να φτάσει να τις αξιοποιήσει. Η έπαρση, που εμφανίζει ως συμπεριφορά, και το συγκρουσιακό πλαίσιο που δημιουργεί είναι η προσπάθεια να αποδείξει στον εαυτό του και στον περίγυρό του ότι δεν έχει πρόβλημα. Αυτή η αντίδραση δεν είναι προϊόν της γνώσης των δυνατοτήτων του αλλά η παρενέργεια που δημιουργεί αυτό που βιώνει σε σχέση με αυτό που καλείται να δεχτεί. Είναι μία διαδικασία εκλογίκευσης. Όταν το παιδί γνωρίσει πραγματικά τις δυνατότητές του, τότε θα σταματήσει να τις επιδεικνύει και θα ξεκινήσει να κάνει κάτι με αυτές.

Χαρισματικά παιδιά που δεν έχουν αποδεχτεί την ιδιαιτερότητα τους, ενδέχεται να τα βρούμε να προσπαθούν να χωρέσουν στον μέσο όρο, θυσιάζοντας την προσωπική τους έκφραση στην προσπάθεια τους να νιώσουν ότι ανήκουν κάπου και ότι δεν έχουν πρόβλημα. Και αυτή η στρέβλωση πηγάζει από το γεγονός ότι το παιδί δεν έχει διαχειριστεί το αίσθημα αποξένωσης και δεν έχει αναπτύξει στρατηγικές επικοινωνίας με τους άλλους. Το Χαρισματικό παιδί, όπως και κάθε άλλο παιδί, χρειάζεται από τους γονείς του υποστήριξη και αγάπη. Υποστήριξη σημαίνει να του παρέχουμε όσο το δυνατόν περισσότερα ερεθίσματα – μουσικά όργανα, αθλήματα, ξένες γλώσσες, μικροσκόπια, τηλεσκόπια, σκακιέρες, καλλιτεχνικές και εξερευνητικές δραστηριότητες – έτσι ώστε να μπορέσει να ανακαλύψει διαφορετικά αντικείμενα και να βρει έκφραση μέσα από αυτά. Υποστήριξη όμως δε σημαίνει αυστηρή “καθοδήγηση” και προσωπικές προβολές επάνω στο παιδί. Το παιδί έχει εσωτερικό σημείο προσδιορισμού και η οπτική του ενδεχομένως να απέχει από τη δική μας σε σχέση με το τι θα του φέρει την ευτυχία. Οφείλουμε λοιπόν να το αφήσουμε να κυνηγήσει τα δικά του όνειρα και όχι να του επιβάλλουμε τα δικά μας, επειδή θεωρούμε ότι ξέρουμε πώς θα αξιοποιήσει καλύτερα τις δυνατότητες του. Αντίστοιχα, το ότι οι γονείς αγαπάνε το παιδί δε σημαίνει απαραίτητα ότι το καταλαβαίνουν κιόλας.

Το αίσθημα του παιδιού, ότι δεν το καταλαβαίνουν, δεν είναι πάντοτε αβάσιμο και οι γονείς δεν είναι πάντοτε σε θέση, βιωματικά ή επαγωγικά, να καταλάβουν πώς νιώθει το παιδί. Αρχικά, χρειάζεται να το αποδεχτούν αυτό σαν γεγονός και στη συνέχεια να αφήσουν χώρο στο παιδί να βρει κάποιον με τον οποίον να μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα και ανησυχίες. Σε αυτό εξυπηρετούν και τα πολλά και διαφορετικά ενδιαφέροντα και δραστηριότητες που πρέπει να περάσουν από τα χέρια του παιδιού. Μέσα από αυτά, αφενός, θα βρει ανθρώπους που θα αισθάνεται ότι το καταλαβαίνουν καλύτερα και αφετέρου, θα δημιουργήσει μηχανισμούς εκτόνωσης και προσωπικής έκφρασης. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει να αποφορτίσει και το μυαλό του, το οποίο, διαφορετικά, καταλήγει το βράδυ τις περισσότερες φορές να βρίσκεται σε υπερδιέγερση, που προκαλεί αϋπνία, εφόσον μία τυπική καθημερινότητα δεν το βοηθάει να διοχετεύσει κάπου την αυξημένη νοητική λειτουργία που έχει ένα Χαρισματικό παιδί. Είναι πολύ σημαντικό να δώσουμε αυτές τις διεξόδους στο παιδί τόσο για την ψυχική του υγεία όσο και για να καλύψει την ανάγκη του ανήκειν που υπάρχει σε κάθε άνθρωπο. Εάν κάτι τέτοιο δε συμβεί, τα παιδιά είναι επιρρεπή τόσο σε παράταιρες όσο και σε παραβατικές συμπεριφορές.

Τα Χαρισματικά παιδιά έχουν ισχυρό έρεισμα στη λογική τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τους απευθυνόμαστε με επιχειρήματα. Μερικές φορές φαίνονται να είναι “ξεροκέφαλα”, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή έχουν αναπτύξει μια λογική της οποίας καλούμαστε να αναδείξουμε τα αδύναμα σημεία, τις ανακολουθίες και τους ακροβατισμούς, εάν υπάρχουν, για να την αποδομήσουμε. Από τη στιγμή που θα κάνουμε ένα λογικό συνειρμό που να οδηγεί από το Α στο Β είναι αναπόδραστο για το παιδί να φτάσει στο Β. Με οποιοδήποτε άλλο τρόπο – επίκληση στην αυθεντία: “έτσι είναι το σωστό, έτσι πρέπει” ή επίκληση στο συναίσθημα “γιατί δεν το κάνεις; δεν την αγαπάς τη μαμά;” –θα βρούμε σθεναρή αντίσταση. Οι γονείς πρέπει να χτίσουν μία ουσιαστική σχέση και να ξεφύγουν από την πεπατημένη. Εκεί έγκειται και η δυσκολία στην ανατροφή ενός Χαρισματικού παιδιού· στο γεγονός ότι δεν έχουν ισχύ τα συνήθη μέτρα και σταθμά και πρέπει να δρούμε κατά περίπτωση κάθε φορά. Ένα παιδί μπορεί να μην έχει κάνει, για παράδειγμα, την ορθογραφία πριν πάει στο σχολείο και να μην πάρει καλό βαθμό. Μπορεί το παιδί να βρίσκει μονότονο και βαρετό να αντιγράφει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά και να προτιμά αντ’ αυτού να φτιάξει μια ιστορία και ένα κόμικ με τις λέξεις της άσκησης, κάτι που είναι πιο δημιουργικό. Εάν γνωρίζει την ορθογραφία και κάνει καλά γράμματα έχει επιτευχθεί ο σκοπός της εργασίας, ανεξαρτήτως του βαθμού. Αντιθέτως, εάν το παιδί δεν αποδίδει στους στόχους της, πρέπει να του εξηγήσουμε πού αποσκοπεί η άσκηση και για ποιο λόγο πρέπει να την κάνει.

Ας ανοίξουμε λίγο την οπτική μας για να δούμε την ουσία και τις πραγματικές ανάγκες των Χαρισματικών παιδιών.